ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ -ਸ਼ੇਖ਼ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਚੇਅਰ

ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ   ‘ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ’   ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਬਣਤਰ , ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਹੋਂਦਮੂਲਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ’ ( ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ: ਅਲਫ਼ ਦੁਪਹਿਰ , 1967) ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਤਾਪ , ਇਕੱਲੇਪਣ , ਪਛਾਣ ਦੇ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੱਛਮੀ ਹੋਂਦਵਾਦ ( Existentialism) ਦੇ ਸੰਕਲਪ ‘ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋਂਦ ’ (Inauthentic Existence) ਦੀ ਤਰਜ਼ ’ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਪੇ ਦੀ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਕਰਦੀ ਹੈ।   ਹਰ ਰਾਤ ਗਲੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਤਾਰੇ ' ਕੱਠੇ ਸੌਂਦੇ ਹਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਿਸਤੇਜ ਸੁਲਗਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਵਿਚ ਵੀ ਆਵਣ ਤੋਂ ਸੰਗਦੇ ਹਾਂ   ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਹਿਰੇ ਕੱਲ੍ਹੇਪਣ ਅਤੇ ਓਹਲੇ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਤਾਂ ਹਨ , ਪਰ ਇਹ ਸਾਥ ਜੀਵੰਤ ਜਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ‘ ਨਿਸਤੇਜ ’ ( ਬੇਜਾਨ) ਅਤੇ ‘ ਸੁਲਗਦੇ ’ ( ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁਖ਼ਦੇ) ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਅਜਨਬੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਪਨਿਆਂ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਪੱਧਰ ’ ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਉਣ ਤੋਂ ‘ ਸੰਗਦੇ ’ ( ਝਿਜਕਦੇ) ਹਨ। ਇਹ ਝਿਜਕ...